CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA UỐN VÁN TRONG CỘNG ĐỒNG

Uốn ván là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Clostridium Tetani gây ra. Bào tử của vi khuẩn này có ở khắp mọi nơi trong môi trường, đặc biệt là trong đất, tro, đường ruột/phân của động vật và người, và trên bề mặt da và kim loại gỉ, bao gồm đinh, kim và dây thép gai. Bào tử rất kháng nhiệt và hầu hết các chất khử trùng và có thể tồn tại trong nhiều năm. Khi xâm nhập vào cơ thể qua các vết thương hở, đặc biệt là vết thương bẩn hoặc cuống rốn ở trẻ sơ sinh, vi khuẩn sẽ phát triển trong môi trường yếm khí và tiết ra độc tố thần kinh gây co cứng cơ, rối loạn hô hấp và có thể dẫn đến tử vong nếu không được xử trí kịp thời.

Uốn ván là một tình trạng cấp cứu y khoa nghiêm trọng, đòi hỏi người bệnh phải được điều trị tại cơ sở y tế. Các biện pháp điều trị bao gồm:

1. Chăm sóc tại bệnh viện;
2. Điều trị ngay lập tức bằng globulin miễn dịch uốn ván người (một loại kháng thể được sử dụng để ngăn ngừa và điều trị uốn ván bằng cách trung hòa độc tố do vi khuẩn sản sinh);
3. Chăm sóc vết thương tích cực, bao gồm chăm sóc cuống rốn;
4. Thuốc để kiểm soát co thắt cơ; kháng sinh và tiêm phòng uốn ván.

Những người đã khỏi bệnh uốn ván không có miễn dịch tự nhiên và có thể bị nhiễm bệnh lại, do đó cần phải tiêm phòng.

Các biện pháp phòng ngừa dựa vào cộng đồng

1. Thực hành sinh đẻ an toàn:  cần khuyến khích việc sử dụng các dụng cụ đã được tiệt trùng hoặc đun sôi để nguội khi cắt dây rốn. Trẻ sơ sinh nên được quấn bằng khăn sạch đã được đun sôi và phơi khô. Những thực hành này giúp hạn chế tối đa nguy cơ vi khuẩn uốn ván xâm nhập qua cuống rốn.

2. Rửa tay bằng xà phòng là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả cao trong phòng ngừa lây nhiễm. Tất cả những người tham gia vào quá trình sinh đẻ và chăm sóc trẻ sơ sinh cần được khuyến khích rửa tay thường xuyên. Có thể bố trí chậu rửa tay, xà phòng và nước sạch tại các điểm chăm sóc y tế hoặc trên xe đẩy dùng trong các vòng thăm khám để tạo điều kiện thuận lợi cho việc vệ sinh tay. Trong trường hợp thiếu xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn, có thể sử dụng dung dịch natri hypoclorit với nồng độ 0,05% để vệ sinh tay. Dung dịch này cần được pha mới hàng ngày, bảo quản trong các dụng cụ kín và lưu ý rằng hiệu lực của nó sẽ giảm khi tiếp xúc với không khí và các chất hữu cơ. Ngoài ra, nước mưa hoặc nước biển cũng có thể được sử dụng để pha dung dịch nếu đạt nồng độ yêu cầu. Các sản phẩm vệ sinh tay có đặc tính kháng khuẩn, kể cả loại không cần rửa lại bằng nước, cũng là một lựa chọn phù hợp trong điều kiện nguồn lực hạn chế.

3. Nhân viên y tế đóng vai trò trung tâm trong phòng ngừa uốn ván thông qua các hoạt động sau:

1. Giáo dục và nâng cao nhận thức: Tổ chức các buổi giáo dục để nâng cao nhận thức về nguy cơ uốn ván sơ sinh và các biện pháp phòng ngừa, nhấn mạnh việc sử dụng dụng cụ vô trùng và chăm sóc dây rốn sau sinh.

2. Thực hành vệ sinh: Tổ chức các buổi đào tạo cho nữ hộ sinh, bà đỡ truyền thống và nhân viên y tế cộng đồng về các thực hành sinh đẻ an toàn và chăm sóc dây rốn (ví dụ: sử dụng vật liệu vô trùng và bề mặt sạch sẽ khi sinh).

3. Quản lý vết thương an toàn: Hướng dẫn các thành viên cộng đồng cách chăm sóc vết thương cơ bản như làm sạch vết thương bằng nước đun sôi và băng bó bằng vải sạch để giảm nguy cơ nhiễm trùng uốn ván.

Uốn ván là bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa được nếu thực hiện đồng bộ các biện pháp tiêm chủng, sinh đẻ an toàn, vệ sinh cá nhân và giáo dục sức khỏe cộng đồng. Việc tăng cường vai trò của nhân viên y tế và nâng cao nhận thức của người dân là chìa khóa để giảm tỷ lệ mắc và tử vong do uốn ván, đặc biệt là uốn ván sơ sinh, trong cộng đồng.

Người viết: Ngô Thị Phương Hoài

Nguồn tham khảo:

https://www.emro.who.int/cpi/publications/neonatal-tetanus-risk-communication-and-community-engagement-guidance.html