Các bệnh nhiệt đới bị lãng quên (Neglected tropical diseases) là nhóm các bệnh lý do nhiều loại tác nhân gây bệnh khác nhau gây ra (bao gồm vi rút, vi khuẩn, ký sinh trùng, nấm và độc tố). Trong những năm gần đây, Tổ chức Y tế Thế giới cùng các tổ chức đã xác định các bệnh thuộc nhóm bệnh nhiệt đới bị lãng quên cần ưu tiên trong chương trình hành động toàn cầu. Một số bệnh điển hình bao gồm giun chỉ bạch huyết, giun đũa chó/mèo, ghẻ, sán máng, bệnh giun truyền qua đất, bệnh giun Guinea, bệnh giun xoắn, côn trùng cắn truyền bệnh Chagas, leishmania, bệnh do vi khuẩn Mycobacterium ulcerans (Buruli ulcer) và bệnh phong. Những bệnh lý này thường gây tàn tật lâu dài, tổn thương da, biến dạng cơ thể, suy giảm chức năng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và làm gia tăng kỳ thị xã hội đối với người mắc bệnh. Mặc dù nhiều bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa, điều trị hoặc kiểm soát hiệu quả bằng các biện pháp y tế công cộng chi phí thấp, nhưng do tính chất âm thầm, ít được chú ý và chủ yếu xảy ra ở những cộng đồng nghèo, các bệnh nhiệt đới bị lãng quên vẫn chưa nhận được sự quan tâm và đầu tư xứng đáng như các bệnh truyền nhiễm khác.

Các bệnh nhiệt đới bị lãng quên gây ra những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe, xã hội và kinh tế cho các quốc gia. Các bệnh nhiệt đới bị lãng quên chủ yếu lưu hành ở các cộng đồng nghèo tại các khu vực nhiệt đới. Ước tính, các bệnh nhiệt đới bị lãng quên ảnh hưởng đến hơn 1 tỷ người trên toàn cầu, trong khi số người cần được can thiệp phòng chống và điều trị các bệnh này lên tới 1,495 tỷ người.

Dịch tễ học của các bệnh nhiệt đới bị lãng quên rất phức tạp và thường liên quan chặt chẽ đến các điều kiện môi trường. Nhiều bệnh trong số đó là bệnh lây truyền qua trung gian vector, có ổ chứa động vật và gắn liền với chu kỳ sống phức tạp. Tất cả những yếu tố này khiến công tác kiểm soát các bệnh nhiệt đới bị lãng quên trở nên hết sức thách thức.

Ngày 31 tháng 5 năm 2021, Hội đồng Y tế Thế giới đã công nhận ngày 30 tháng 1 hằng năm là Ngày Thế giới Phòng chống các bệnh nhiệt đới bị lãng quên.

Quyết định này chính thức xác lập ngày 30 tháng 1 hằng năm là dịp kêu gọi cộng đồng cùng nâng cao nhận thức về những tác động nghiêm trọng của các bệnh nhiệt đới bị lãng quên đối với các nhóm dân cư nghèo nhất trên toàn thế giới. Đây cũng là cơ hội để kêu gọi mọi người cùng ủng hộ và thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa các nỗ lực kiểm soát, loại trừ và tiến tới xóa bỏ các bệnh này.

Các tổ chức trên toàn cầu có liên quan đến quản lý các bệnh nhiệt đới bị lãng quên đã kỷ niệm ngày này bằng việc tổ chức nhiều sự kiện trực tuyến và các hoạt động kêu gọi cộng đồng chung tay xoá bỏ các căn bệnh này.

Nguồn: WHO

Người dịch: Trương Thị Bé Em