1. Đặt vấn đề

An toàn người bệnh (Patient Safety) là một trong những ưu tiên hàng đầu của hệ thống y tế trên toàn thế giới. Sai sót y khoa có thể xảy ra trong quá trình chẩn đoán, điều trị hoặc chăm sóc và có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe người bệnh. Trong hệ thống chăm sóc sức khỏe, điều dưỡng là lực lượng chăm sóc trực tiếp và thường xuyên nhất với người bệnh, do đó giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn người bệnh.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, điều dưỡng chiếm gần 50% lực lượng nhân viên y tế toàn cầu và thường là những người có thời gian tiếp xúc với người bệnh nhiều nhất. Chính vì vậy, điều dưỡng có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc phát hiện sớm các nguy cơ và ngăn ngừa các sai sót trong chăm sóc y tế.

2. Phòng ngừa sai sót trong dùng thuốc

Sai sót liên quan đến thuốc là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tổn hại cho người bệnh. Điều dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quy trình quản lý thuốc thông qua các hoạt động như:

Kiểm tra y lệnh thuốc

Thực hiện nguyên tắc 5 đúng (đúng người bệnh, đúng thuốc, đúng liều, đúng đường dùng, đúng thời gian)

Theo dõi tác dụng và phản ứng phụ của thuốc

Các nghiên cứu cho thấy điều dưỡng có thể phát hiện và ngăn chặn một tỷ lệ lớn các sai sót thuốc trước khi chúng gây hại cho người bệnh.

3. Phòng ngừa các biến cố bất lợi trong bệnh viện

Điều dưỡng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa nhiều biến cố thường gặp như:

Té ngã của người bệnh

Loét tỳ đè

Nhiễm khuẩn bệnh viện

Sai sót thủ thuật

Những hoạt động chăm sóc như đánh giá nguy cơ té ngã, thay đổi tư thế cho người bệnh, chăm sóc da và kiểm soát nhiễm khuẩn đều do điều dưỡng thực hiện trực tiếp. Các nghiên cứu cho thấy thái độ tích cực của điều dưỡng đối với an toàn người bệnh có liên quan đến việc giảm tỷ lệ biến cố bất lợi như loét tỳ đè, té ngã và nhiễm khuẩn bệnh viện.

4. Thúc đẩy văn hóa an toàn người bệnh

Văn hóa an toàn người bệnh là môi trường trong đó tất cả nhân viên y tế đều ưu tiên an toàn trong mọi hoạt động chăm sóc. Điều dưỡng có thể góp phần xây dựng văn hóa này thông qua:

Tuân thủ quy trình chuyên môn

Báo cáo sai sót hoặc sự cố y khoa

Hợp tác liên chuyên ngành

Tham gia đào tạo và cải tiến chất lượng

Nghiên cứu tổng quan cho thấy điều dưỡng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy văn hóa an toàn thông qua các hoạt động như quản lý thuốc, kiểm soát nhiễm khuẩn, giám sát người bệnh và đảm bảo tính liên tục của chăm sóc.

5. Giáo dục người bệnh và gia đình

Ngoài chăm sóc trực tiếp, điều dưỡng còn đóng vai trò giáo dục sức khỏe cho người bệnh và gia đình, bao gồm:

Hướng dẫn sử dụng thuốc đúng cách

Giáo dục phòng ngừa biến chứng

Hướng dẫn chăm sóc sau xuất viện

Khuyến khích người bệnh tham gia vào quá trình chăm sóc

Sự tham gia của người bệnh được xem là một yếu tố quan trọng giúp giảm sai sót và nâng cao an toàn trong chăm sóc sức khỏe.

6. Các yếu tố ảnh hưởng đến an toàn người bệnh trong thực hành điều dưỡng

Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc đảm bảo an toàn người bệnh trong thực hành điều dưỡng bao gồm:

Khối lượng công việc và số lượng điều dưỡng

Môi trường làm việc

Trình độ chuyên môn và năng lực điều dưỡng

Sự phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chăm sóc

Nghiên cứu cho thấy tình trạng thiếu nhân lực điều dưỡng có thể làm tăng nguy cơ bỏ sót chăm sóc và ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả điều trị của người bệnh.

7. Kết luận

Điều dưỡng đóng vai trò trung tâm trong việc đảm bảo an toàn người bệnh tại các cơ sở y tế. Với sự hiện diện liên tục bên cạnh người bệnh, điều dưỡng có khả năng phát hiện sớm nguy cơ, phòng ngừa sai sót và phối hợp với các thành viên trong nhóm chăm sóc để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Việc nâng cao năng lực chuyên môn, cải thiện môi trường làm việc và xây dựng văn hóa an toàn trong bệnh viện sẽ giúp điều dưỡng phát huy tốt hơn vai trò của mình trong việc bảo vệ an toàn cho người bệnh.

Tài liệu tham khảo

1. Alanazi FK, Molloy L, Lapkin S, Sim J. Nurses’ attitudes towards safety and their association with nurses’ perceptions of adverse events and quality of care. Journal of Research in Nursing. 2024.

2. Glarcher M, Vaismoradi M. A systematic integrative review of specialized nurses’ role to establish a culture of patient safety. Journal of Advanced Nursing. 2025.

3. Abu Zaitoun R, Said NB, Tantillo L. Clinical nurse competence and its effect on patient safety culture: A systematic review. BMC Nursing. 2023

Giảng viên: Nguyễn Thị Lê