Các chuyên gia cảnh báo về những tác động nghiêm trọng đến sức khỏe do biến đổi khí hậu đối với phụ nữ mang thai, trẻ em và người cao tuổi
Phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh, trẻ em, thanh thiếu niên và người cao tuổi đang phải đối mặt với các biến chứng sức khỏe nghiêm trọng do biến đổi khí hậu, theo một tuyển tập bài báo mới được công bố trên Tạp chí Sức khỏe Toàn cầu (Journal of Global Health), tuy nhiên các nhu cầu cụ thể của những nhóm này phần lớn đã bị bỏ qua trong ứng phó với khí hậu. Các bài báo ghi lại bằng chứng khoa học hiện có về tác động sức khỏe của các mối nguy khí hậu khác nhau ở những giai đoạn quan trọng của cuộc đời, từ các đợt nắng nóng đến ô nhiễm không khí và các thảm họa thiên nhiên như cháy rừng và lũ lụt. Tổng hợp lại, chúng cho thấy các rủi ro sức khỏe liên quan đến khí hậu đã bị đánh giá thấp một cách nghiêm trọng đối với người trẻ tuổi, người cao tuổi và trong thời kỳ mang thai, với những hệ lụy nghiêm trọng, thường đe dọa tính mạng. Lấy nắng nóng cực đoan làm ví dụ, các tác giả lưu ý rằng sinh non – nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em – tăng vọt trong các đợt nắng nóng, trong khi người cao tuổi có nhiều khả năng bị đau tim hoặc suy hô hấp hơn. Mỗi 1°C tăng thêm trong nhiệt độ tối thiểu hàng ngày trên 23,9°C đã được chứng minh là làm tăng nguy cơ tử vong ở trẻ sơ sinh lên tới 22,4%. “Các nghiên cứu này cho thấy rõ ràng rằng biến đổi khí hậu không phải là một mối đe dọa sức khỏe xa vời, và một số nhóm dân cư đã phải trả giá đắt,” Tiến sĩ Anshu Banerjee, Giám đốc Sức khỏe Bà mẹ, Trẻ sơ sinh, Trẻ em và Thanh thiếu niên và Người cao tuổi tại Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cho biết. “Mặc dù nhận thức về biến đổi khí hậu đã tăng lên, các hành động để bảo vệ cuộc sống của những người có nguy cơ cao nhất mới chỉ chạm đến bề mặt của những gì cần thiết. Để đạt được công bằng khí hậu, điều này phải được khắc phục khẩn cấp.”
Nhiệt độ cao có liên quan đến các kết quả sinh nở bất lợi, chủ yếu là sinh non và thai chết lưu, cũng như tăng huyết áp và tiểu đường thai kỳ. Các đợt nắng nóng ảnh hưởng đến chức năng nhận thức và do đó ảnh hưởng đến việc học tập của trẻ em và thanh thiếu niên, đồng thời làm tăng các cơn đau tim và biến chứng hô hấp ở người cao tuổi.
Ô nhiễm không khí xung quanh làm tăng khả năng bị huyết áp cao trong thai kỳ, nhẹ cân khi sinh, sinh non và các tác động tiêu cực đến sự phát triển não và phổi của thai nhi. Nó làm tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp ở trẻ em và người cao tuổi, những người cũng đối mặt với nguy cơ cao hơn về ung thư, bệnh tim mạch và viêm phổi.
Các thảm họa thiên nhiên liên quan đến khí hậu có tác động đáng kể đến sức khỏe tinh thần và thể chất. Lũ lụt và hạn hán làm giảm khả năng tiếp cận nguồn nước sạch và nguồn cung cấp thực phẩm, làm tăng các bệnh tiêu chảy và suy dinh dưỡng. Cháy rừng đã được chứng minh là làm tăng các rối loạn hô hấp và tỷ lệ tử vong do tim mạch ở người cao tuổi.
Trong khi biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến tất cả mọi người, các cuộc di dời và gián đoạn liên quan đến khí hậu gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với những người cần tiếp cận thường xuyên các dịch vụ y tế và hỗ trợ xã hội. Trẻ sơ sinh và người cao tuổi cũng như phụ nữ mang thai có thể có các yếu tố nguy cơ sinh lý đặc biệt, chẳng hạn như khó điều hòa nhiệt độ, dễ bị mất nước và/hoặc hệ miễn dịch yếu hơn. Họ cũng phải đối mặt với những tác động không cân xứng từ các ảnh hưởng gián tiếp của biến đổi khí hậu và các thảm họa liên quan, như thiếu lương thực và nước uống cũng như sự gia tăng các bệnh do vector và bệnh lây truyền qua nước.
“Một môi trường lành mạnh là nền tảng cho sức khỏe suốt cuộc đời, tạo điều kiện cho sự phát triển và tăng trưởng khỏe mạnh ở thời thơ ấu và thanh thiếu niên, mang thai khỏe mạnh và lão hóa khỏe mạnh,” Anayda Portela, nhà khoa học tại WHO và là một tác giả của các bài báo, cho biết. “Cần khẩn trương giảm thiểu biến đổi khí hậu bằng cách cắt giảm phát thải khí nhà kính và xây dựng khả năng phục hồi khí hậu; thực hiện các hành động cụ thể để bảo vệ sức khỏe ở các giai đoạn khác nhau của cuộc đời, và đảm bảo tính liên tục của các dịch vụ y tế cho những người có nguy cơ cao nhất khi xảy ra thảm họa khí hậu.”
Bằng cách ghi nhận các tác động sức khỏe của những mối nguy khí hậu khác nhau đối với các nhóm dân cư cụ thể, các nhà nghiên cứu mong muốn giúp chính phủ và các chương trình giải quyết rủi ro và lập kế hoạch hành động. Hiện nay, rất ít biện pháp thích ứng với khí hậu được thiết kế riêng cho nhu cầu cụ thể của phụ nữ, trẻ sơ sinh, trẻ em và thanh thiếu niên, theo ghi chú của các tác giả, cũng như người cao tuổi có thể gặp hạn chế về khả năng vận động và nhận thức. Các biện pháp cần bao gồm việc chuẩn bị hệ thống chăm sóc trẻ em, chăm sóc xã hội và giáo dục cho các sự kiện thời tiết cực đoan và nhiệt độ tăng cao, theo ghi chú của các bài báo, cũng như thu hút người dân ở mọi lứa tuổi tham gia vào hành động, đối thoại và lập kế hoạch về khí hậu. Năm 2023 là năm ấm nhất được ghi nhận trong hơn 170 năm, và đã có nhiều tình trạng khẩn cấp về khí hậu từ cháy rừng đến lốc xoáy, lũ lụt và nắng nóng cực đoan.
Người viết: Phạm Thị Thảo
TLTK: WHO. Experts warn of serious health impacts from climate change for pregnant women, children, and older people. https://www.who.int/news/item/05-06-2024-experts-warn-of-serious-health-impacts-from-climate-change-for-pregnant-women--children--and-older-people
- WHO ban hành hướng dẫn đầu tiên về chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 1 ở người trưởng thành
- Chủ động phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp
- Phát huy vai trò của điều dưỡng, hướng tới chất lượng chăm sóc hiện đại và hội nhập quốc tế
- Kiểm soát nhiễm khuẩn trong thực hành điều dưỡng – nền tảng bảo đảm an toàn người bệnh
- Quyết định 1976/QĐ-BYT Ban hành hướng dẫn chuyên môn về chăm sóc người cao tuổi tại nhà, tại cộng đồng