WHO ban hành hướng dẫn đầu tiên về chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 1 ở người trưởng thành
Hơn 100 năm sau khi insulin được phát hiện, nhiều người mắc đái tháo đường típ 1 vẫn chưa thể tiếp cận insulin và các dịch vụ chăm sóc cần thiết để duy trì sự sống. Đái tháo đường típ 1 là một bệnh lý mạn tính kéo dài suốt đời, trong đó cơ thể không sản xuất đủ insulin, khiến người bệnh phải phụ thuộc vào insulin hằng ngày để duy trì sự sống.
Nhân Ngày Đái tháo đường Thế giới năm 2026 (World Diabetes Day 2026), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã ban hành hướng dẫn đầu tiên về chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 1 ở người trưởng thành. Các khuyến nghị trong hướng dẫn được thiết kế để có thể áp dụng trong mọi bối cảnh, bao gồm cả những nơi có nguồn lực hạn chế, tình huống khẩn cấp và môi trường nhân đạo.
Năm 2025, ước tính có khoảng 9,5 triệu người trên toàn thế giới đang sống chung với bệnh đái tháo đường típ 1, trong đó có thêm 500.000 trường hợp được chẩn đoán trong cùng năm. Mặc dù thường được xem là bệnh lý chủ yếu gặp ở trẻ em, đái tháo đường típ 1 ngày càng được ghi nhận ở người trưởng thành.
Giám đốc phụ trách các bệnh không lây nhiễm và sức khỏe tâm thần của WHO, cho biết "Hướng dẫn mới của WHO đưa ra các khuyến nghị dựa trên bằng chứng khoa học, nhằm hỗ trợ các quốc gia cung cấp dịch vụ chăm sóc tốt nhất có thể, kể cả trong những bối cảnh nguồn lực hạn chế và hệ thống dịch vụ y tế bị gián đoạn”.
Trong hướng dẫn mới, WHO khuyến nghị người mắc đái tháo đường típ 1 nên được tiêm insulin nhiều lần mỗi ngày, với liều lượng được điều chỉnh dựa trên mức đường huyết. Insulin người (human insulin) – một loại thuốc được sản xuất có tác dụng tương tự insulin tự nhiên do cơ thể người tạo ra – là lựa chọn điều trị phù hợp và hiệu quả. Các loại insulin khác có thể được sử dụng khi cần thiết.
Hướng dẫn cũng khuyến nghị theo dõi đường huyết thường xuyên. Tại các cơ sở y tế, việc theo dõi có thể bao gồm xét nghiệm máu định kỳ để xác định mức đường huyết trung bình trong vài tháng trước đó (HbA1c). Tại nhà, người bệnh có thể tự kiểm tra đường huyết bằng phương pháp lấy máu đầu ngón tay hoặc sử dụng thiết bị theo dõi đường huyết liên tục thông qua một cảm biến nhỏ được đeo trên da. Trong trường hợp không có điều kiện xét nghiệm đường huyết, có thể cân nhắc xét nghiệm glucose trong nước tiểu.
Hướng dẫn mới góp phần thúc đẩy việc thực hiện các mục tiêu của WHO, nhằm bảo đảm đến năm 2030, tất cả người mắc đái tháo đường típ 1 đều được tiếp cận với insulin có giá cả phải chăng và các phương tiện tự theo dõi đường huyết.
WHO sẽ hỗ trợ các quốc gia chuyển hóa những khuyến nghị này thành hành động cụ thể thông qua việc cung cấp các công cụ thực tiễn và hướng dẫn theo dõi tiến độ triển khai. Các quốc gia cũng được khuyến khích chủ động huy động sự tham gia của người mắc đái tháo đường típ 1 trong quá trình xây dựng, triển khai và đánh giá các chương trình phòng ngừa và quản lý bệnh đái tháo đường.
Chủ đề Ngày Đái tháo đường Thế giới năm 2026 là “Hành động sớm với bệnh đái tháo đường” (Early action on diabetes). Bệnh đái tháo đường có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm mù lòa, suy thận, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và phải cắt cụt chi dưới.
Gánh nặng bệnh đái tháo đường trên toàn cầu đã tăng hơn bốn lần kể từ năm 1990. Năm 2022, có khoảng 830 triệu người trên thế giới đang sống chung với bệnh đái tháo đường, trong đó phần lớn mắc đái tháo đường típ 2. Đáng chú ý, hơn 40% số người mắc bệnh không biết mình đang mắc đái tháo đường và do đó chưa được chẩn đoán.
Người dịch: Phạm Thị Ngọc An
Nguồn tham khảo: https://www.who.int/news/item/14-11-2026-who-issues-first-guidelines-on-type-1-diabetes-for-adults
- Chủ động phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp
- Phát huy vai trò của điều dưỡng, hướng tới chất lượng chăm sóc hiện đại và hội nhập quốc tế
- Các chuyên gia cảnh báo về những tác động nghiêm trọng đến sức khỏe do biến đổi khí hậu đối với phụ nữ mang thai, trẻ em và người cao tuổi
- Kiểm soát nhiễm khuẩn trong thực hành điều dưỡng – nền tảng bảo đảm an toàn người bệnh
- Quyết định 1976/QĐ-BYT Ban hành hướng dẫn chuyên môn về chăm sóc người cao tuổi tại nhà, tại cộng đồng