Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố các hướng dẫn đầu tiên nhằm giải quyết tình trạng gia tăng mạnh mẽ bệnh béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên, trong đó quy định cách thức các hệ thống y tế và nhân viên y tế có thể cung cấp dịch vụ chăm sóc kịp thời, dựa trên bằng chứng và lấy con người làm trung tâm.
    Năm 2024, có 170 triệu trẻ em và thanh thiếu niên từ 5–19 tuổi đang sống chung với bệnh béo phì, bao gồm 70 triệu trẻ em từ 5–9 tuổi và 100 triệu thanh thiếu niên từ 10–19 tuổi. Tỷ lệ béo phì ở nhóm tuổi này đã tăng gấp bốn lần kể từ năm 1990, tăng từ 2% lên 8%.
Béo phì là một bệnh mãn tính, hay tái phát và có thể được kiểm soát bằng các biện pháp chăm sóc hiệu quả. Hậu quả của bệnh có thể bắt đầu từ sớm trong cuộc đời, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm, bao gồm tiểu đường loại 2 và bệnh tim mạch. Trẻ em và thanh thiếu niên bị béo phì cũng có thể phải đối mặt với sự kỳ thị, phân biệt đối xử và bắt nạt. Việc phòng ngừa và quản lý bệnh béo phì là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ em và thanh thiếu niên, đồng thời hỗ trợ sự phát triển lành mạnh, giáo dục, phúc lợi xã hội và chất lượng cuộc sống của các em.
    Đối với trẻ em và thanh thiếu niên bị béo phì, WHO khuyến nghị mạnh mẽ các biện pháp can thiệp có cấu trúc về chế độ ăn uống, hoạt động thể chất và thay đổi hành vi, được thực hiện riêng lẻ hoặc như một phần của chương trình đa phương thức. Các biện pháp can thiệp kỹ thuật số về sức khỏe được khuyến nghị có điều kiện với sự giám sát của cha mẹ hoặc người chăm sóc.
WHO không khuyến nghị điều trị bằng dược phẩm, phẫu thuật giảm béo (phẫu thuật giảm cân làm thay đổi dạ dày hoặc đường tiêu hóa) hoặc các thiết bị hỗ trợ giảm cân cho trẻ em từ 0–9 tuổi.
    Đối với thanh thiếu niên từ 10–19 tuổi, việc điều trị bằng thuốc đã được phê duyệt chỉ có thể được xem xét khi chương trình lối sống đa phương thức có giám sát không đạt được kết quả như mong muốn. Phẫu thuật giảm béo có thể được xem xét trong các điều kiện nghiêm ngặt đối với thanh thiếu niên bị béo phì nặng.
    “Nền tảng của việc chăm sóc bệnh béo phì cho trẻ em và thanh thiếu niên không phải là thuốc hay phẫu thuật, mà là khả năng tiếp cận các hỗ trợ toàn diện giúp trẻ có chế độ ăn uống lành mạnh, hoạt động thể chất và thay đổi hành vi bền vững,” Tiến sĩ Luz María De Regil, Giám đốc Vụ Dinh dưỡng và An toàn Thực phẩm của WHO cho biết. “Ưu tiên của chúng ta phải là đảm bảo mọi trẻ em và thanh thiếu niên đều có thể tiếp cận dịch vụ chăm sóc chất lượng và môi trường hỗ trợ ngay từ khi còn nhỏ, giúp các em đạt được và duy trì cân nặng khỏe mạnh, đồng thời đặt nền móng cho sức khỏe và sự an lạc suốt đời.”
    Mặc dù không phải là trọng tâm chính của các hướng dẫn, các khuyến nghị cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải quyết vấn đề sức khỏe tâm thần song song với bệnh béo phì. Lo âu, trầm cảm, lòng tự trọng thấp và rối loạn điều hòa cảm xúc có thể góp phần dẫn đến các hành vi ăn uống không lành mạnh, ít vận động và thu mình trong xã hội, và trẻ em cũng như thanh thiếu niên sống chung với bệnh béo phì có thể phải chịu sự kỳ thị và bắt nạt gây tổn hại đến sức khỏe tinh thần của các em. Nhân viên y tế nên giải quyết cả bệnh béo phì và các tình trạng sức khỏe tâm thần sớm và đồng thời, sử dụng các chiến lược hòa nhập, phù hợp với sự phát triển và có sự tham gia của gia đình.
    Các hướng dẫn nhấn mạnh rằng việc quản lý bệnh béo phì nên vượt ra ngoài mục tiêu giảm cân và hướng tới cải thiện sức khỏe, chức năng và sự an lạc. Việc chăm sóc cần lấy con người làm trung tâm, phù hợp với lứa tuổi và đáp ứng nhu cầu của từng trẻ và gia đình, đảm bảo theo dõi lâu dài và tính liên tục.
    Chỉ riêng việc điều trị không thể đảo ngược sự gia tăng của bệnh béo phì. WHO tiếp tục kêu gọi các chính sách và biện pháp giúp chế độ ăn uống lành mạnh và hoạt động thể chất trở nên dễ tiếp cận và giá cả phải chăng hơn, bao gồm các biện pháp quản lý, tài chính và hành động trong các lĩnh vực giáo dục, quy hoạch đô thị, giao thông và bảo trợ xã hội.
    Cùng với các khuyến nghị hiện có của WHO dành cho người lớn, những hướng dẫn mới này là một phần của phương pháp tiếp cận theo vòng đời đối với việc chăm sóc bệnh béo phì, cung cấp các khuyến nghị dựa trên bằng chứng để quản lý và điều trị bệnh béo phì từ thời thơ ấu qua tuổi thanh thiếu niên đến tuổi trưởng thành. Các hướng dẫn này là một phần trong phản ứng rộng lớn hơn của WHO đối với đại dịch béo phì toàn cầu, bao gồm kế hoạch tăng tốc của WHO nhằm ngăn chặn bệnh béo phì.
 
TLTK: World Health Organization (WHO). 2026. WHO issues first global guidelines on child and adolescent obesity. https://www.who.int/news/item/07-10-2026-who-issues-first-global-guidelines-on-child-and-adolescent-obesity
Người viết: Phạm Thị Thảo