WHO “SHAKE THE SALT HABIT”: CHIẾN LƯỢC TOÀN CẦU GIẢM TIÊU THỤ MUỐI ĐỂ PHÒNG CÁC BỆNH KHÔNG LÂY NHIỄM

WHO đã phát triển bộ công cụ “SHAKE the Salt Habit” như một chiến lược toàn cầu nhằm hỗ trợ các quốc gia giảm lượng muối tiêu thụ trong cộng đồng, qua đó góp phần phòng ngừa tăng huyết áp và các bệnh tim mạch – những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do bệnh không lây nhiễm. Theo WHO, việc tiêu thụ quá nhiều muối là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất nhưng hoàn toàn có thể thay đổi được, và việc giảm muối được xem là một trong những can thiệp y tế công cộng có hiệu quả chi phí cao nhất. Mục tiêu chung của chiến lược này là giúp các quốc gia đạt được mức giảm 30% lượng muối tiêu thụ vào năm 2030, từ đó giảm đáng kể gánh nặng bệnh tật trên toàn cầu.

Bộ công cụ SHAKE được xây dựng dựa trên năm trụ cột chính. Trước hết là “Surveillance” (giám sát), nhấn mạnh việc các quốc gia cần theo dõi chặt chẽ lượng muối tiêu thụ của người dân cũng như hàm lượng natri trong thực phẩm để có cơ sở xây dựng và đánh giá chính sách. Tiếp theo là “Harness industry” (huy động ngành công nghiệp thực phẩm), trong đó WHO khuyến khích cải tiến công thức sản phẩm nhằm giảm hàm lượng muối trong thực phẩm chế biến – nguồn cung cấp muối chính trong khẩu phần hiện nay. Trụ cột thứ ba là “Adopt standards” (áp dụng tiêu chuẩn), tập trung vào việc triển khai hệ thống ghi nhãn dinh dưỡng rõ ràng và kiểm soát hoạt động quảng cáo thực phẩm, đặc biệt đối với trẻ em, nhằm giúp người tiêu dùng dễ dàng lựa chọn thực phẩm lành mạnh hơn. Trụ cột thứ tư là “Knowledge” (kiến thức), nhấn mạnh vai trò của truyền thông giáo dục sức khỏe để nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của việc ăn mặn và cách giảm muối trong chế độ ăn hằng ngày. Cuối cùng là “Environment” (môi trường), hướng đến việc xây dựng môi trường hỗ trợ lựa chọn lành mạnh tại các trường học, bệnh viện và nơi làm việc, đồng thời thúc đẩy các chính sách mua sắm thực phẩm công có lợi cho sức khỏe.

Trong phiên bản cập nhật gần đây, WHO nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của chính phủ trong việc triển khai các chính sách giảm muối mang tính bắt buộc thay vì chỉ dựa vào tự nguyện, đồng thời khuyến khích áp dụng một gói can thiệp toàn diện bao gồm cải tiến sản phẩm, ghi nhãn dinh dưỡng, kiểm soát tiếp thị thực phẩm, chính sách tài khóa và truyền thông thay đổi hành vi. WHO cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý xung đột lợi ích, trong đó ngành công nghiệp thực phẩm không nên tham gia vào quá trình xây dựng chính sách y tế công cộng nhằm đảm bảo tính khách quan và hiệu quả của các biện pháp can thiệp.

Nhìn chung, bộ công cụ “SHAKE the Salt Habit” mang ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các quốc gia xây dựng chiến lược giảm muối phù hợp với bối cảnh của mình, góp phần giảm gánh nặng bệnh không lây nhiễm và cải thiện sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt trong thực hành lâm sàng và chăm sóc điều dưỡng, việc giáo dục bệnh nhân về hạn chế muối trong khẩu phần ăn đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh tim mạch mạn tính.

TLTK: WHO (2026). SHAKE the salt habit, 2nd ed

Người viết: Nguyễn Thị Hồng Hạnh