Các nhà khoa học được Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) hỗ trợ đã phát triển một xét nghiệm máu nhằm phát hiện ung thư biểu mô tuyến ống tụy—một trong những dạng ung thư có tỷ lệ tử vong cao nhất. Xét nghiệm mới có tiềm năng cải thiện tỷ lệ sống sót của bệnh nhân ung thư tụy, vốn thường được chẩn đoán ở giai đoạn muộn khi việc điều trị kém hiệu quả. Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Clinical Cancer Research.

Hiện nay, chỉ khoảng 1/10 bệnh nhân ung thư tụy sống trên 5 năm sau khi được chẩn đoán. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nếu bệnh được phát hiện và điều trị ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống có thể cải thiện đáng kể. Dù vậy, hiện chưa có phương pháp sàng lọc hiệu quả để phát hiện sớm bệnh.

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học tại Trường Y Perelman – Đại học Pennsylvania (Philadelphia) và Phòng khám Mayo (Rochester, Minnesota) đã sử dụng phương pháp nghiên cứu theo từng giai đoạn để đánh giá các dấu ấn sinh học trong máu của bệnh nhân ung thư tụy và những người không mắc bệnh.

Hai dấu ấn sinh học đã được nghiên cứu trước đó gồm: CA19-9 (carbohydrate antigen 19-9) – thường dùng để theo dõi đáp ứng điều trị ung thư tụy và THBS2 (thrombospondin-2). Tuy nhiên, cả hai không đủ hiệu quả để sàng lọc. Ví dụ, CA19-9 có thể tăng ở các bệnh lành tính như viêm tụy hoặc tắc mật, và một số người không sản xuất CA19-9 do yếu tố di truyền.

Khi phân tích các mẫu máu lưu trữ, nhóm nghiên cứu phát hiện hai protein dấu ấn sinh học mới tăng cao ở bệnh nhân ung thư tụy giai đoạn sớm so với người khỏe mạnh là ANPEP (aminopeptidase N) và PIGR (polymeric immunoglobulin receptor). Khi kết hợp ANPEP và PIGR với CA19-9 và THBS2, bộ xét nghiệm 4 dấu ấn sinh học có thể phân biệt bệnh nhân ung thư tụy với người không mắc bệnh trong 91,9% trường hợp, với tỷ lệ dương tính giả 5%. Đối với ung thư giai đoạn sớm (giai đoạn I/II), xét nghiệm xác định đúng 87,5% ca bệnh.

Theo TS. Kenneth Zaret (Trường Y Perelman, Đại học Pennsylvania), việc bổ sung ANPEP và PIGR đã cải thiện đáng kể khả năng phát hiện ung thư tụy ở giai đoạn có thể điều trị hiệu quả nhất. Quan trọng hơn, xét nghiệm này có thể phân biệt bệnh nhân ung thư với cả người khỏe mạnh và những người mắc bệnh tụy lành tính, chẳng hạn như viêm tụy.

 Các nhà nghiên cứu cho biết kết quả nghiên cứu hồi cứu này cần được xác nhận trên các quần thể lớn hơn, đặc biệt ở những người chưa có triệu chứng. Như vậy sẽ giúp xác định liệu xét nghiệm có thể dùng để sàng lọc những người nguy cơ cao hay không, chẳng hạn những người có tiền sử gia đình, đột biến gen liên quan, hoặc tiền sử nang tụy và viêm tụy.

 Nguồn tham khảo: National Institutes of Health (NIH)

Người dịch: Phạm Thị Ngọc An