ĐỒ UỐNG GIÁ RẺ SẼ DẪN ĐẾN SỰ GIA TĂNG CÁC BỆNH KHÔNG LÂY NHIỄM VÀ THƯƠNG TÍCH

      Đồ uống có đường và đồ uống có cồn ngày càng rẻ hơn do thuế suất thấp ở hầu hết các quốc gia, dẫn đến tình trạng béo phì, đái tháo đường, bệnh tim mạch, ung thư và thương tích, đặc biệt là ở trẻ em và thanh thiếu niên.

     Đồ uống có cồn và có đường gây nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe. Theo Tổ chức Y tế Thế giới và tổ chức CDC, sử dụng đồ uống có cồn có thể gây tổn thương gan (gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan), làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ, ung thư và suy giảm chức năng não. Trong khi đó, đồ uống có đường như nước ngọt, trà sữa và nước tăng lực làm tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch, sâu răng và gan nhiễm mỡ, theo khuyến cáo của Hiệp hội tim mạch Hoa Kỳ AHA.

     Tổ chức Y tế Thế giới kêu gọi các chính phủ tăng cường đáng kể thuế đối với đồ uống có đường và đồ uống có cồn. Các báo cáo cảnh báo rằng hệ thống thuế yếu kém đang cho phép các sản phẩm có hại vẫn được bán với giá rẻ trong khi hệ thống y tế phải đối mặt với áp lực tài chính ngày càng tăng từ các bệnh không lây nhiễm và thương tích có thể phòng ngừa được.

     Thuế y tế là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất mà chúng ta có để thúc đẩy sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Bằng cách tăng thuế đối với các sản phẩm như thuốc lá, đồ uống có đường và rượu, chính phủ có thể giảm tiêu thụ có hại và giải phóng nguồn quỹ cho các dịch vụ y tế thiết yếu.

     Thị trường toàn cầu kết hợp giữa đồ uống có đường và đồ uống có cồn tạo ra lợi nhuận hàng tỷ đô la, thúc đẩy tiêu thụ rộng rãi và lợi nhuận của các tập đoàn. Tuy nhiên, chính phủ chỉ thu được một phần tương đối nhỏ giá trị này thông qua các loại thuế vì lý do sức khỏe, khiến xã hội phải gánh chịu những chi phí lâu dài về sức khỏe và kinh tế.

     Các báo cáo cho thấy ít nhất 116 quốc gia đánh thuế đồ uống có đường, trong đó nhiều loại là nước ngọt có ga. Nhưng nhiều sản phẩm có hàm lượng đường cao khác, chẳng hạn như nước ép trái cây nguyên chất 100%, sữa uống có đường và cà phê, trà đóng chai sẵn, lại không bị đánh thuế. Trong khi 97% các quốc gia đánh thuế đồ uống năng lượng, con số này không thay đổi kể từ báo cáo toàn cầu gần nhất vào năm 2023. Thuế đối với đồ uống có đường còn yếu và không nhắm đúng mục tiêu, với mức thuế trung bình chỉ chiếm khoảng 2% giá của một loại nước ngọt có ga thông thường và thường chỉ áp dụng cho một số loại đồ uống nhất định, bỏ sót phần lớn thị trường.

     Một báo cáo riêng của WHO cho thấy ít nhất 167 quốc gia đánh thuế vào đồ uống có cồn, trong khi 12 quốc gia cấm hoàn toàn rượu. Mặc dù vậy, giá rượu đã trở nên phải chăng hơn hoặc không thay đổi ở hầu hết các quốc gia kể từ năm 2022, do thuế không theo kịp lạm phát và tăng trưởng thu nhập. Rượu vang vẫn không bị đánh thuế ở ít nhất 25 quốc gia, chủ yếu ở châu Âu, bất chấp những rủi ro rõ ràng đối với sức khỏe. Mức thuế suất đối với đồ uống có cồn vẫn ở mức thấp, với mức trung bình thuế tiêu thụ đặc biệt toàn cầu là 14% đối với bia và 22,5% đối với rượu mạnh.

TLTK: WHO (2026). Cheaper drinks will see a rise in noncommunicable diseases and injuries

Người viết: Nguyễn Thị Hồng Hạnh