Ngày 17 tháng 9 hằng năm được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chọn là Ngày An toàn Người bệnh Thế giới (World Patient Safety Day) nhằm nâng cao nhận thức toàn cầu, thúc đẩy sự tham gia của các bên liên quan và tăng cường hành động nhằm giảm thiểu tổn hại có thể phòng ngừa trong chăm sóc y tế. Năm 2026, WHO lựa chọn chủ đề “Chăm sóc an toàn cho bệnh không lây nhiễm” (Safe care for noncommunicable diseases) với khẩu hiệu “Safe care for life!” – “Chăm sóc an toàn suốt đời!”. Chiến dịch kêu gọi hành động đa ngành và sự tham gia của nhiều bên nhằm bảo đảm người bệnh không bị tổn hại trong quá trình phòng ngừa, chẩn đoán, điều trị và quản lý lâu dài các bệnh không lây nhiễm.

Bệnh không lây nhiễm là những bệnh lý kéo dài, chẳng hạn như bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường và các bệnh hô hấp mạn tính. Những bệnh này có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi và thường đòi hỏi người bệnh phải được chăm sóc, điều trị và theo dõi liên tục trong suốt cuộc đời. Kiểm soát NCDs là một ưu tiên y tế toàn cầu, được thể hiện trong Tuyên bố chính trị của Liên Hợp Quốc về bệnh không lây nhiễm và sức khỏe tâm thần, trong đó kêu gọi tăng cường các biện pháp phòng ngừa và quản lý NCDs lâu dài. Để thực hiện những cam kết này, người bệnh cần được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc y tế an toàn và có chất lượng.

An toàn người bệnh là một nguyên tắc nền tảng của chăm sóc sức khỏe. Theo WHO, khoảng 1 trong 10 người bệnh gặp tổn hại trong quá trình chăm sóc y tế, và hơn một nửa số trường hợp tổn hại được ước tính là có thể phòng ngừa. Tổn hại liên quan đến chăm sóc không an toàn có thể dẫn đến khuyết tật, kéo dài thời gian nằm viện, tăng chi phí điều trị và thậm chí tử vong. Các sự cố có thể liên quan đến nhiều yếu tố, bao gồm sai sót trong sử dụng thuốc, nhiễm khuẩn liên quan chăm sóc y tế, chẩn đoán không chính xác hoặc chậm trễ, sai sót trong điều trị, té ngã, các vấn đề về nhận diện người bệnh và những bất cập trong phối hợp chăm sóc. WHO cho rằng phần lớn tổn hại nghiêm trọng trong chăm sóc y tế có thể phòng ngừa được thông qua việc xây dựng hệ thống chăm sóc an toàn, cải thiện quy trình và thúc đẩy văn hóa an toàn.

Người bệnh mắc NCD thường sử dụng nhiều loại thuốc, có thể mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính và phải tiếp nhận dịch vụ từ nhiều chuyên khoa hoặc nhiều cơ sở y tế. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ sai sót trong kê đơn, cấp phát và sử dụng thuốc, cũng như nguy cơ gián đoạn hoặc thiếu phối hợp trong quá trình chăm sóc. Do đó, chăm sóc an toàn đối với NCD không chỉ là tránh sai sót trong một lần điều trị mà cần được xem là một quá trình liên tục và có hệ thống, trong đó người bệnh, gia đình, nhân viên y tế và cơ sở chăm sóc cùng tham gia.

WHO đã xây dựng Global Patient Safety Action Plan 2021–2030 nhằm định hướng các quốc gia và các bên liên quan loại bỏ tổn hại có thể phòng ngừa trong chăm sóc y tế và cải thiện an toàn người bệnh. Kế hoạch nhấn mạnh vai trò của chính sách, hệ thống y tế, nhân viên y tế, dữ liệu an toàn và sự tham gia của người bệnh trong cải thiện chất lượng chăm sóc. Trong năm 2026, WHO xác định các mục tiêu hành động nhằm giúp cơ sở y tế, nhà quản lý và nhân viên y tế chuyển thông điệp về an toàn người bệnh thành những thay đổi cụ thể tại nơi cung cấp dịch vụ chăm sóc.

Thông điệp “Safe care for life!” – “Chăm sóc an toàn suốt đời!” vì vậy không chỉ dành cho các cơ sở điều trị mà còn dành cho toàn bộ hệ thống chăm sóc sức khỏe. Đối với người bệnh mắc bệnh không lây nhiễm, an toàn cần được bảo đảm ở mọi giai đoạn: phòng bệnh, phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác, điều trị phù hợp, quản lý lâu dài, phòng ngừa biến chứng và tự chăm sóc tại cộng đồng.

Ngày An toàn Người bệnh Thế giới 2026 là lời nhắc nhở rằng chăm sóc an toàn không phải là một hoạt động riêng lẻ mà là một cam kết liên tục. Mỗi nhân viên y tế, mỗi cơ sở chăm sóc và mỗi người bệnh đều có vai trò trong việc nhận diện nguy cơ, phòng ngừa sai sót, báo cáo và học hỏi từ sự cố, đồng thời xây dựng văn hóa an toàn. Khi an toàn người bệnh trở thành một phần không thể thiếu của mọi quyết định và mọi hành động chăm sóc, mục tiêu “không gây tổn hại cho người bệnh” mới có thể trở thành hiện thực.

Nguồn tham khảo: https://www.who.int/campaigns/world-patient-safety-day/2026

Người viết: Phạm Thị Ngọc An