Trong nhiều năm qua, các bệnh viện vẫn là nơi tập trung phần lớn lực lượng điều dưỡng. Mặc dù điều này giúp đáp ứng nhu cầu điều trị nội trú và chăm sóc các trường hợp cấp cứu, nhưng đồng thời cũng dẫn đến tình trạng thiếu hụt điều dưỡng tại các cơ sở y tế ban đầu và cộng đồng. Theo ICN, đây là thực trạng đang diễn ra ở nhiều quốc gia và cần được quan tâm giải quyết.

Sự phát triển của các bệnh không lây nhiễm, sự gia tăng dân số cao tuổi và nhu cầu chăm sóc liên tục sau điều trị đang làm thay đổi mô hình cung cấp dịch vụ y tế. Thay vì chỉ tập trung vào điều trị tại bệnh viện, nhiều quốc gia đang chuyển hướng sang tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc tại cộng đồng. Trong mô hình này, điều dưỡng giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Điều dưỡng cộng đồng không chỉ thực hiện các hoạt động chăm sóc người bệnh mà còn tham gia tư vấn, giáo dục sức khỏe, theo dõi người bệnh sau xuất viện, quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc người cao tuổi và hỗ trợ các đối tượng dễ bị tổn thương. Đây là lực lượng góp phần phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, giảm số ca nhập viện không cần thiết và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Theo ICN, khi nguồn nhân lực điều dưỡng tập trung quá nhiều tại bệnh viện trong khi tuyến y tế cơ sở thiếu nhân lực, người dân có xu hướng tìm đến bệnh viện ngay cả với những vấn đề sức khỏe có thể được quản lý tại cộng đồng. Điều này không chỉ làm gia tăng tình trạng quá tải bệnh viện mà còn làm tăng chi phí chăm sóc y tế và giảm hiệu quả của toàn bộ hệ thống.

ICN nhấn mạnh rằng điều dưỡng cần được phân bổ dựa trên nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ở từng tuyến, thay vì chỉ dựa trên mô hình điều trị truyền thống. Một hệ thống y tế hiệu quả cần bảo đảm sự kết nối giữa bệnh viện, cơ sở y tế ban đầu và dịch vụ chăm sóc tại cộng đồng, trong đó điều dưỡng đóng vai trò cầu nối giúp người bệnh được chăm sóc liên tục và toàn diện.

Để khắc phục tình trạng mất cân đối, ICN khuyến nghị các quốc gia xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực điều dưỡng dài hạn. Điều này bao gồm việc cải thiện chính sách tuyển dụng, chế độ đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển nghề nghiệp nhằm thu hút điều dưỡng làm việc tại cộng đồng.

Bên cạnh đó, các cơ sở đào tạo điều dưỡng cần đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tăng cường kiến thức và kỹ năng về chăm sóc sức khỏe ban đầu, chăm sóc tại nhà, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc người cao tuổi. Việc mở rộng các đợt thực tập tại trạm y tế, trung tâm y tế và các cơ sở chăm sóc cộng đồng sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về vai trò của điều dưỡng ngoài môi trường bệnh viện, đồng thời chuẩn bị tốt hơn cho yêu cầu thực tiễn của nghề nghiệp.

Thông điệp của ICN có ý nghĩa thiết thực đối với Việt Nam khi ngành y tế đang đẩy mạnh củng cố hệ thống y tế cơ sở và phát triển mô hình chăm sóc sức khỏe liên tục. Trong bối cảnh tỷ lệ người cao tuổi ngày càng tăng và gánh nặng bệnh không lây nhiễm gia tăng, điều dưỡng cộng đồng sẽ đóng vai trò quan trọng trong quản lý sức khỏe, dự phòng bệnh tật và hỗ trợ người bệnh ngay tại nơi sinh sống.

Đối với các trường đào tạo điều dưỡng, đây cũng là cơ hội để tiếp tục đổi mới chương trình giảng dạy, tăng cường trải nghiệm thực hành tại cộng đồng và trang bị cho sinh viên những năng lực cần thiết để thích ứng với xu hướng phát triển của hệ thống y tế hiện đại. ICN khẳng định rằng một lực lượng điều dưỡng được phân bổ hợp lý giữa bệnh viện và cộng đồng sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, giảm áp lực cho các cơ sở điều trị và bảo đảm người dân được chăm sóc sức khỏe liên tục, an toàn và chất lượng. Đầu tư cho điều dưỡng cộng đồng vì thế không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực mà còn là nền tảng để xây dựng một hệ thống y tế bền vững trong tương lai.

Nguồn tham khảo: International Council of Nurses (ICN). ICN calls for urgent action on maldistribution of nurses between hospital vs. community settings. Đăng ngày 23/6/2026. Link: https://www.icn.ch/news/icn-calls-urgent-action-maldistribution-nurses-between-hospital-vs-community-settings

Người sưu tầm: Hoàng Thị Ngân