Ngày 17/9/2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khu vực châu Âu đã công bố một bộ công cụ cố vấn (mentorship toolkit) mới dành cho điều dưỡng, hướng tới hỗ trợ điều dưỡng mới vào nghề trong giai đoạn chuyển tiếp từ môi trường đào tạo sang thực hành lâm sàng.

Theo WHO/Europe, bộ công cụ được phát triển trong khuôn khổ dự án Nursing Action, do Liên minh châu Âu tài trợ. Điểm đáng chú ý của bộ công cụ là được thiết kế với hai khóa học bổ trợ song song: một khóa dành cho điều dưỡng ở giai đoạn đầu sự nghiệp và một khóa dành cho các điều dưỡng đảm nhiệm vai trò người cố vấn. Đây là lần đầu tiên WHO/Europe triển khai một bộ công cụ cố vấn theo mô hình này ở quy mô toàn khu vực.

Chuyển tiếp từ giảng đường đến thực hành – một giai đoạn quan trọng của nghề điều dưỡng

Bước chuyển từ sinh viên điều dưỡng sang điều dưỡng viên chính thức là một giai đoạn có nhiều thay đổi. Điều dưỡng mới tốt nghiệp không chỉ cần vận dụng kiến thức và kỹ năng đã được học mà còn phải thích nghi với môi trường làm việc thực tế, phối hợp với các thành viên trong nhóm chăm sóc, đưa ra các quyết định chuyên môn và từng bước hình thành bản sắc nghề nghiệp.

WHO/Europe nhấn mạnh rằng việc bắt đầu thực hành lâm sàng có thể vừa là cơ hội phát triển vừa là một giai đoạn nhiều thách thức đối với điều dưỡng trẻ. Một hệ thống hỗ trợ phù hợp có thể giúp họ từng bước thích nghi với trách nhiệm mới và phát triển năng lực nghề nghiệp.

Người cố vấn không chỉ là hướng dẫn kỹ thuật

Theo WHO/Europe, người điều dưỡng ở giai đoạn đầu sự nghiệp cần học nhiều hơn những kỹ thuật chăm sóc người bệnh. Họ cần phát triển khả năng ra quyết định, giao tiếp và phối hợp trong nhóm đa chuyên ngành, quản lý trách nhiệm nghề nghiệp cũng như xây dựng bản sắc của một điều dưỡng viên.

Vì vậy, vai trò của người cố vấn không chỉ dừng lại ở việc hướng dẫn một kỹ thuật hoặc kiểm tra xem điều dưỡng trẻ có thực hiện đúng quy trình hay không. Người cố vấn có thể tạo ra một môi trường để điều dưỡng mới có cơ hội học hỏi, nhận phản hồi, trao đổi về những khó khăn trong thực hành và từng bước phát triển sự tự tin nghề nghiệp.

Từ đào tạo điều dưỡng đến xây dựng lực lượng điều dưỡng bền vững

Một thông điệp đáng chú ý trong sáng kiến của WHO là giải quyết vấn đề nhân lực điều dưỡng không chỉ đơn thuần là tuyển thêm điều dưỡng. Các hệ thống y tế cũng cần tạo ra môi trường làm việc trong đó điều dưỡng mới được hỗ trợ để học tập, phát triển và duy trì nghề nghiệp lâu dài.

Quan điểm này cũng tương đồng với một bằng chứng mới được International Council of Nurses (ICN) công bố trong tháng 9/2026. Một bản tóm lược bằng chứng của Global Nursing Workforce Centre, sáng kiến chung của ICN và TruMerit, cho thấy những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn nghề điều dưỡng cũng có liên quan đến khả năng điều dưỡng tiếp tục gắn bó với nghề. Các yếu tố được đề cập bao gồm điều kiện làm việc, thu nhập, sự tôn trọng đối với nghề nghiệp, cơ hội phát triển nghề nghiệp, trải nghiệm tại nơi làm việc và khả năng cung cấp dịch vụ chăm sóc có chất lượng. Nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ 42 quốc gia.

Đối với các cơ sở đào tạo điều dưỡng, thông tin mới từ WHO đặt ra một góc nhìn đáng quan tâm: quá trình đào tạo không nên chỉ chuẩn bị cho sinh viên vượt qua kỳ thi hoặc hoàn thành chương trình học, mà còn cần giúp người học sẵn sàng bước vào môi trường thực hành thực tế.

Bên cạnh việc phát triển kiến thức và kỹ năng chuyên môn, các chương trình đào tạo có thể quan tâm hơn đến năng lực giao tiếp, làm việc nhóm, ra quyết định lâm sàng, nhận phản hồi và khả năng thích nghi với môi trường chăm sóc người bệnh.

Sự kết nối giữa cơ sở đào tạo – cơ sở thực hành – giảng viên – điều dưỡng hướng dẫn – điều dưỡng mới có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên một quá trình chuyển tiếp thuận lợi hơn từ sinh viên điều dưỡng trở thành người hành nghề.

Đây cũng là một hướng tiếp cận phù hợp với xu thế phát triển nguồn nhân lực điều dưỡng hiện nay, trong đó chất lượng đào tạo, môi trường thực hành, hỗ trợ nghề nghiệp và cơ hội phát triển được xem xét như những yếu tố có liên hệ chặt chẽ với nhau.

Nguồn: World Health Organization Regional Office for Europe (WHO/Europe), WHO launches new mentorship toolkit to support nurses entering the workforce, 17/9/2026; International Council of Nurses (ICN), Global study: nursing shortages require workforce policy solutions, not recruitment campaigns alone, 9/9/2026.

Người sưu tầm: Hoàng Thị Ngân